اين خلفا چه كسانى هستند : خليفه از لحاظ لغوى بر امام و پيشوا اطلاق مىشود ، اما اهل سنت در تعيين خلفاى دوازده‌گانه در حديث اختلاف فراوان دارند ؛ حتى برخى از آنها نتوانسته‌اند تعداد خلفا را مطابق با حديث به دوازده نفر برسانند . مثلًا ابن كثير خلفاى دوازده‌گانه را عبارت از خلفاى اربعه و عمر بن عبدالعزيز و برخى از بنى اميه دانسته كه مهدى هم جزء آنهاست . « 1 » به طور كلى از بررسى نظرات اهل سنت در اين زمينه مىتوان دريافت كه آنان در تعداد و مصاديق خلفا اختلاف دارند . برخى از آنها امام حسن عليه السلام و امام مهدى عليه السلام را جزء خلفا نياورده‌اند ؛ برخى ، سلاطين و حتى يزيد فاجر را هم جزء خلفا به شمار آورده‌اند ؛ و نكته آخر اين‌كه اگر آخرين خليفه را عمر بن عبدالعزيز يا سلاطين گذشته بدانيم با احاديثى چون « اين دين تا زمانى كه 12 خليفه هستند پابرجاست و وقتى آنان از دنيا رفتند زمين اهل خود را مىبلعد » « 2 » در تعارض است ، چون در آن زمان زمين ، اهل خود را نبلعيد . حديث دوم : حديث ثقلين اين حديث از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده و بيانگر آن است كه قرآن و اهل بيت عليهم السلام از هم جدا نمىشوند تا در حوض بر حضرت صلى الله عليه و آله وارد شوند . اين روايت در عدم جدايى قرآن و اهل بيت عليهم السلام ظهور دارد و با عقيده به عدم ولادت مهدى عليه السلام - به عنوان يكى از اهل بيت عليهم السلام - حديث مفهوم خود را از دست مىدهد . احاديث اهل بيت عليهم السلام در اين زمينه ده‌ها روايت از ائمه عليهم السلام وجود دارد ، كه در كتاب‌هايى مثل اصول كافى و كمال الدين فراوان به چشم مىخورد و در كتب اهل سنت نيز - از جمله فرائد

--> ( 1 ) . تفسير القرآن العظيم ، ابن كثير ، ج 2 ، ص 34 . ( 2 ) . كنز العمال ، ج 12 ، ص 34 ، ح 33861 .